Met de SPUK Kansrijke Wijk ondersteunt het Rijk 20 kwetsbare gebieden van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) om de leefbaarheid te verbeteren. Met de interventies van deze regeling krijgen meer bewoners eerder hulp en ondersteuning. Vooral inwoners die eerder moeilijk werden bereikt, komen beter in beeld. Zo ontvingen ongeveer 5.000 inwoners uit NPLV-gebieden begeleiding richting participatie of re-integratie. Daarnaast nam 80% van de kinderen deel aan voorschoolse educatie. Landelijk was dat gemiddeld 76%. Dat blijkt uit de Monitor Specifieke Uitkering (SPUK) Kansrijke Wijk 2023-2025.
De monitor is opgesteld door Movisie en het Verwey-Jonker Instituut onder de vlag van kennisplatform WijkWijzer. Minister Elanor Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) stuurde de monitor vandaag naar de Tweede Kamer, mede namens minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie en staatssecretaris Judith Tielen van Onderwijs en Emancipatie.
Minister Boekholt-O'Sullivan: "De SPUK Kansrijke Wijk-monitor laat zien dat investeren in mensen en buurten werkt. Juist bewoners die eerder buiten beeld bleven, worden nu beter bereikt. Daarmee vergroten we de kansen van kinderen, jongeren en volwassenen in de kwetsbare NPLV-gebieden. Dat zijn belangrijke voorwaarden om de leefbaarheid en veiligheid te verbeteren."
Versterken leefbaarheid en veiligheid
In de NPLV-gebieden stapelen problemen op het gebied van onderwijs, armoede, gezondheid, wonen en veiligheid zich op. De lokale allianties willen door een samenhangende aanpak een nieuwe generatie betere kansen bieden.
Voor de eerste ronde van deze regeling (2023-2025) stelden de ministeries van VRO, SZW, OCW en VWS gezamenlijk €256 miljoen beschikbaar. De middelen werden ingezet voor de preventie van armoede en schulden, het versterken van veerkracht en weerbaarheid, re-integratie, school en omgeving, de ontwikkeling van het jonge kind, een gezonde leefomgeving en programmaondersteuning. Daarnaast waren er middelen voor domeinoverstijgende aanpakken beschikbaar.
Voorschoolse educatie
Uit de monitor blijkt dat het bereik van voorschoolse educatie door de inzet van de SPUK Kansrijke Wijk gemiddeld is toegenomen in de NPLV-gebieden. Dat is vooral te danken aan een betere samenwerking tussen partners en de inzet van toeleidingsconsulenten. Inmiddels neemt gemiddeld 80% van de kinderen in NPLV-gebieden deel aan voorschoolse educatie, waar het landelijk in 2024 op 76% lag. In verschillende NPLV-gebieden wordt voorschoolse educatie bovendien onderdeel gemaakt van een bredere, doorlopende aanpak voor kinderen en gezinnen.
Beeld: © Rijksoverheid
Ouder- en Kindclubs in Zaandam-Oost.
Re-integratie en preventie armoede en schulden
In totaal ontvingen ongeveer 5.000 inwoners uit NPLV-gebieden begeleiding richting participatie of re-integratie. Ook werden er circa 300 opstap- of instapbanen gerealiseerd en nog eens 77 buurtbanen. Deze interventies werden mede bekostigd vanuit de SPUK Kansrijke Wijk, naast de reguliere inzet. Binnen het thema Preventie armoede en schulden zijn er onder andere financiële educatieve activiteiten georganiseerd voor 2.700 kinderen en jongeren. Om inwoners met financiële zorgen te ondersteunen wordt ook ingezet op informele hulp, zoals sleutelpersonen in Amsterdam Zuidoost en Tilburg NoordWest. Verschillende NPLV-gebieden combineren re-integratie met een bredere aanpak gericht op duurzame deelname aan onderwijs en werk.
Veerkrachtige en weerbare jongeren
De interventies binnen het thema veerkracht en weerbaarheid zorgen voor nieuwe verbindingen in de wijk tussen jongeren, organisaties en voorzieningen. Daardoor wordt sneller zichtbaar wat jongeren nodig hebben en kan eerder worden bijgestuurd. Het Youth Cyber Team in Arnhem-Oost geeft bijvoorbeeld in groepen 7 en 8 trainingen over online gedrag en verleidingen en fake news. De trainingen hebben meetbaar effect: deelnemers vergroten hun kennis én zorgen voor een gedragsverandering rond cyberweerbaarheid.
Nabijheid en maatwerk
Uit de monitor blijkt dat nabijheid en maatwerk bijdragen aan positieve resultaten. Aanwezig zijn in de wijk en persoonlijke aandacht maken het verschil. Dat geldt vooral als meerdere problemen in samenhang worden aangepakt en interventies ook de sociale verbondenheid versterken. Bewoners betrekken bij vrijwilligerswerk of initiatieven in de wijk vergroot de maatschappelijke participatie en werkt beschermend tegen armoede, schooluitval en overlast.
Kennis delen
De resultaten uit de monitor worden gebruikt bij de verdere uitvoering van de SPUK Kansrijke Wijk in de periode 2026-2028. Zo bouwen het Rijk en lokale partners voort op aanpakken die zorgen voor betere ontwikkelkansen, meer participatie en het versterken van de leefbaarheid en veiligheid.
De monitor SPUK Kansrijke Wijk is onderdeel van de bredere kennisfunctie van het NPLV. Onder de vlag van WijkWijzer werken verschillende kennisorganisaties samen om kennis en ervaringen over leefbaarheid en veiligheid te verzamelen, te delen en toegankelijk te maken. Tijdens het commissiedebat Leefbaarheid en Veiligheid van afgelopen 8 april zegde de minister toe de Kamer te informeren over hoe goede voorbeelden en resultaten meer aandacht kunnen krijgen. Ook buiten de gebieden van het NPLV.