Baangaranties voor jongeren: hoe Roosendaal Ring leert van de Rotterdamse aanpak

Dit verhaal is de eerste in de nieuwe serie over 'NPLV-interventies'.

Gina Florencia (17), mbo-student helpende Zorg en Welzijn bij Curio, ontving begin dit jaar als eerste jongere in Roosendaal Ring een baangarantie binnen Teken voor je Toekomst, de naam van de aanpak in Roosendaal Ring. Ze is medewerker in opleiding bij S&L Zorg en weet dat ze daar direct aan de slag kan als ze haar diploma haalt.

“Het geeft me meer motivatie, omdat ik weet waar ik het voor doe”, vertelt Gina trots. “De baangarantie geeft me rust, omdat ik niet hoef te solliciteren. Ik kan me nu volledig concentreren op mijn opleiding.” Haar praktijkopleider Henny der Kinderen bij S&L Zorg is ook positief: “Wij zagen Gina vanaf het begin als volwaardige collega. Daardoor ga je als werkgever ook anders met haar om.”

De baangarantie voor Gina is een eerste resultaat van de ‘AanDeBak-aanpak’ die Roosendaal Ring heeft overgenomen van Rotterdam-Zuid. Daar zijn inmiddels 871 baangaranties voor jongeren beschikbaar; Roosendaal begint met twaalf per jaar.

Wij zagen Gina vanaf het begin als volwaardige collega. Daardoor ga je als werkgever ook anders met haar om.

Bestuurlijke afspraken

Door de positieve resultaten met baangaranties in Rotterdam-Zuid besloot het kabinet de aanpak ook in andere NPLV-gebieden te stimuleren. Toenmalig minister Hugo de Jonge maakte daarover in 2023 bestuurlijke afspraken met burgemeesters van de twintig NPLV-gebieden. Inmiddels zetten verschillende gebieden stappen met baangaranties voor jongeren in kansrijke sectoren, waaronder Roosendaal Ring, Amsterdam Nieuw-West, Groningen Noord, Amsterdam-Zuidoost en Nieuwegein Centrale As.

Een baangarantie houdt in dat een werkgever een jongere bij de start van een mbo-opleiding uitzicht geeft op een baan na het behalen van het diploma in een kansrijke sector.

“Startschot was een bijeenkomst over baangaranties voor jongeren die het NPLV vanuit het ministerie van BZK samen met WijkWijzer organiseerde”, vertelt Jolanda Kivits, projectleider Teken voor je Toekomst in Roosendaal. “Tijdens die bijeenkomst vroegen NPLV-gebieden de ‘collega-gebieden’ Rotterdam-Zuid en Heerlen-Noord het hemd van het lijf.” Ook Heerlen-Noord heeft hiermee, zij het in een iets andere vorm, namelijk al enkele jaren positieve ervaringen met baangaranties via de Bovengrondse Vakschool. Daar worden jongeren in samenwerking met werkgevers opgeleid voor banen in de regio.

Rotterdam-Zuid als grondlegger

Een baangarantie houdt in dat een werkgever een jongere bij de start van een mbo-opleiding uitzicht geeft op een baan na het behalen van het diploma in een kansrijke sector. Het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ) is de grondlegger van deze aanpak. Aangesloten werkgevers garanderen banen aan jongeren in Rotterdam-Zuid bij de start van hun mbo-opleiding in de zorg, techniek of haven.

In Rotterdam-Zuid steeg het aantal beschikbare baangaranties van ongeveer 300 in 2018 naar 871 nu (2026). “Via de scholen brengen we steeds meer leerlingen in contact met werkgevers, het werk en de opleiding die erbij hoort”, zegt programmamanager Esther van Lierop.

De aanpak richt zich op een hardnekkig probleem. In NPLV-gebieden hebben jongeren vaker een zwakke arbeidsmarktpositie en zitten relatief veel jongeren zonder werk. Tegelijkertijd is er een tekort aan vakmensen, vooral in de zorg en techniek, zo ook in de Rotterdamse haven.

Een van de oorzaken is volgens Van Lierop dat veel jongeren niet bewust genoeg kiezen voor een opleiding. “Jongeren kiezen vaak voor wat ze van hun ouders of uit hun eigen leefwereld kennen. Of ze denken bijvoorbeeld dat een kantoorbaan per definitie een goed perspectief biedt. Techniek wordt dan al snel gezien als timmeren of alleen werken met je handen, terwijl het veel breder is. Het is ook ICT en techniek in de zorg. Wat je niet kent, kan je ook niet kiezen.”

Jongeren kiezen vaak voor wat ze van hun ouders of uit hun eigen leefwereld kennen. Techniek wordt dan al snel gezien als timmeren of alleen werken met je handen, terwijl het veel breder is. Wat je niet kent, kan je ook niet kiezen.

Een zelfstandig, onafhankelijk leven

Een opleiding met kansrijk toekomstperspectief vermindert de kans op schooluitval en leidt tot een zelfstandig, onafhankelijk leven, is de gedachte achter de baangaranties. In de NPLV-gebieden groeien dubbel zoveel jongeren op in armoede als gemiddeld in Nederland en raken relatief meer jongeren betrokken bij ondermijnende criminaliteit. Van Lierop: “Ons loopbaanoriëntatieprogramma Gaan voor een baan mét de AanDeBak-garantie stelt daar iets tegenover: er staat een werkgever met open armen op je te wachten.”

Ze ziet de positieve effecten bij de jongeren die deelnemen aan het programma dat al begint in groep 6 op de basisschool. “Als jongere op Zuid krijg je via school loopbaanoriëntatie en -begeleiding. Vervolgens sorteren we voor op de keuze voor een mbo-opleiding”, legt Van Lierop uit. De baangarantie is dus het sluitstuk van een lang traject."

Jongeren in Rotterdam-Zuid met een AanDeBak-garantie hebben na het behalen van hun mbo-diploma dus gegarandeerd een eerste baan. Na ruim een jaar verdienen zij gemiddeld ongeveer anderhalf keer zoveel als jongeren die voor een niet-kansrijke sector hebben gekozen. De baangarantie helpt ook om jongeren ‘binnenboord’ te houden, ziet Van Lierop. “Samra ging bijvoorbeeld vier jaar geleden met de garantie aan de bak in de zorg. Zij zegt: als ik die garantie niet had gehad was ik niet zo goed begeleid en had ik m’n opleiding misschien niet afgemaakt.”

Een jongere uit Zuid zei: als ik die garantie niet had gehad was ik niet zo goed begeleid en had ik m’n opleiding misschien niet afgemaakt.

Stuurgroep

Hoe ging Roosendaal Ring aan de slag met de baangaranties voor jongeren? Het programmabureau Nationaal Programma Roosendaal (NPR) richtte voor Teken voor je Toekomst een stuurgroep op. Daarin zitten vertegenwoordigers van de gemeente, werkgevers, basisscholen, middelbare scholen, mbo-instellingen en associate degree-opleidingen. “De stuurgroep nam al snel een besluit: we moeten gewoon beginnen naar voorbeeld van Rotterdam-Zuid”, vertelt Kivits. “Bestaande initiatieven rond loopbaanoriëntatie en het voorkomen van schooluitval worden in Roosendaal gekoppeld aan baangaranties voor mbo-opleidingen op niveau 2, 3 en 4”, vertelt Kivits.

In Roosendaal Ring staat de teller nu dus op twaalf baangaranties voor jongeren per jaar, waarvan aan Gina de eerste is uitgereikt. Drie werkgevers in Roosendaal bieden de baangaranties nu aan: Hoppenbrouwers, Ferna Services en S&L Zorg. Met deze werkgevers sloot de stuurgroep convenanten over het aantal baangaranties dat zij de komende jaren beschikbaar stellen.

Landelijke werkgevers

Tegelijkertijd wordt samen met de andere NPLV-gebieden gekeken naar samenwerking met landelijke werkgevers, zoals Defensie en de Politie. Een paar keer per jaar komen de NPLV-gebieden bij elkaar om kennis en ervaringen uit te wisselen over baangaranties voor jongeren en landelijke en lokale ontwikkelingen te bespreken.

Kansrijk werk is de belangrijkste voorwaarde bij het selecteren van werkgevers. “Het doel is dat jongeren niet alleen nu werk vinden, maar ook aan het werk blijven als het economisch minder gaat”, benadrukt Kivits. “Juist deze jongeren zijn namelijk vaak kwetsbaar als de arbeidsmarkt onder druk staat.”

Naast afspraken over het aantal baangaranties maakt Roosendaal Ring met werkgevers en scholen afspraken over hun inzet voor loopbaanoriëntatie in het basis- en voortgezet onderwijs. “Dat is precies zoals Rotterdam het doet”, zegt Kivits.

Nieuwe werkgevers

Hoe staat het er nu voor in Rotterdam-Zuid? De eerste jaren verrichtte het AandeBak-team in Rotterdam-Zuid veel missiewerk richting werkgevers. “De samenwerking met het onderwijs en de focus op specifieke doelgroepen was nieuw terrein voor hen”, vertelt Van Lierop.

Na ruim tien jaar AanDeBak sluiten zich in Rotterdam-Zuid nog steeds nieuwe werkgevers aan. De afgelopen tijd werden ook convenanten met werkgevers hernieuwd. Zo verlengden de RET (Rotterdams vervoerbedrijf, red.) en het NPRZ eind 2025 hun samenwerking voor de baangaranties met zeven jaar. Enkele weken eerder hernieuwden ook IW Zuid-Holland, Defensie en de Politie hun samenwerking.

Niet alleen werkgevers, maar ook het voortgezet onderwijs en mbo-opleidingen ondertekenen de convenanten. “Daarmee verbinden scholen zich ook aan de afspraken over loopbaanoriëntatie”, legt Van Lierop uit. Om de aanpak te laten werken, moeten werkgevers en scholen allebei vanaf het begin samenwerken.

Gaan voor een baan-evenement

Kinderen in Rotterdam-Zuid en Roosendaal Ring maken dus op de basisschool al kennis met beroepen en sectoren met een goed toekomstperspectief. Dat kennismaken gebeurt bijvoorbeeld via een bezoek aan de haven, gastlessen van werkgevers, evenementen en bliksemstages. “We moeten zoveel mogelijk kansen voor kennismaking creëren”, zegt Van Lierop.

Ze herinnert zich Quinten die bij het Gaan voor een baan-evenement was met Het Zuiderpark College. “Hij wist nog niet precies wat hij wilde doen na het vmbo. Tijdens het evenement kon hij van alles proberen. Zo stapte hij voor het eerst in een kraantje en dacht: dit is gaaf! Hij sprak met mensen van SPG Infra. Niet lang daarna kon hij aan de slag met de opleiding.” Om werkgevers en leerlingen bij elkaar te brengen, organiseert het NPRZ naast het Gaan voor een baan-evenement voor vmbo’ers ook 'Later als ik Groot ben LIVE' voor groep 7 en 8.

Bereiken van jongeren

Het bereiken van jongeren voor de baangaranties is in Roosendaal Ring een van de grootste uitdagingen. “Gina is bijvoorbeeld een voorbeeldige student”, zegt Kivits. “Die komt er waarschijnlijk sowieso wel, ook zonder baangarantie. Maar hoe bereiken we jongeren die thuis minder steun ervaren, nauwelijks een netwerk hebben en moeite hebben om zelfstandig hun weg naar werkgevers te vinden? Dat zijn vaak de jongeren die een groter risico lopen om uit te vallen.”

Dat vraagt volgens Kivits om voortdurend schakelen tussen scholen, werkgevers en jongeren. “We ontdekken in de praktijk waar het misgaat: leerlingen zonder stageplek, scholen die signalen niet zien of jongeren die afhaken voordat iemand ingrijpt.” Ook komt het voor dat een werkgever geen baangarantie wil geven aan een stagiair die extra begeleiding nodig heeft. “Dat zijn juíst de jongeren waar het om draait”, zegt Van Lierop. “Dan gaan we met school en werkgever om tafel: wat heeft zo’n jongere nodig om het wel te laten slagen?”

Meer dan een convenant

Baangaranties voor jongeren vragen dan ook meer dan alleen een handtekening onder een convenant. “Afspraken op bestuursniveau werken pas als ze landen bij scholen en leerlingen; daar stapt het Gaan voor een baan-team in”, zegt Van Lierop. “Het is het bestuur van de scholen dat het convenant tekent, maar de decanen en leerkrachten praten met leerlingen over hun loopbaanoriëntatie.”

Afspraken op bestuursniveau werken pas als ze landen bij scholen en leerlingen. Daar stapt het Gaan voor een baan-team in.

In Rotterdam werkt een team van zes mensen vanuit het NPRZ-kantoor continu aan de totstandkoming en invulling van de baangaranties. “Dat doen we niet vanachter een bureau, maar met de voeten in de klei”, zegt Van Lierop. ”We praten met werkgevers, bezoeken scholen en organiseren evenementen. De scholen begeleiden jongeren in hun keuzes, werkgevers bieden garanties en stages, en het programmabureau zorgt voor de verbinding tussen die partijen.”

Netwerk

Van Lierop en Kivits zijn niet alleen trots op het aantal baangaranties. “Ik ben vooral trots op de scholen”, zegt Van Lierop. “En ook dat de scholen en werkgevers op deze manier zijn gaan samenwerken om jongeren te helpen met kiezen.” De basisscholen voelden zich vaak niet direct verantwoordelijk voor het nog verre toekomstperspectief van hun leerlingen. Nu denken ze volgens Van Lierop actief mee. Ook ziet ze dat vooral het voortgezet onderwijs en werkgevers elkaar sneller weten te vinden. “Als ergens een leerling dreigt uit te vallen of geen stageplek vindt, trekken partijen eerder samen op.”

Dat netwerk kan ook helpen bij drempels die jongeren ervaren op weg naar stage en werk. Zo deed Abdoe in Rotterdam-Zuid een opleiding mbo 4-verpleegkunde met een baangarantie. “Ik heb weleens hindernissen meegemaakt en had het gevoel dat ik er niet bij hoor”, vertelde Abdoe eerder. “Mijn voornaam is Abdoe en als je dat hoort dan zijn er vaak aannames. Ergens begrijp ik het, maar ook weer niet.”

Volgens Kivits zit daar uiteindelijk de echte winst van de baangaranties. “Jongeren krijgen niet alleen uitzicht op werk, maar ook een netwerk om hen heen dat actief meedenkt en ingrijpt als dat nodig is. Een leerling zei tijdens een voorlichting op een basisschool: supertof zo’n baangarantie, want dan kan ik mijn ouders helpen.” Dat maakte haar meteen duidelijk waar het echt over gaat. “Sommige kinderen in de NPLV-wijken gaan bijvoorbeeld regelmatig zonder ontbijt naar school. Ze zien hoe hun ouder of ouders worstelen om rond te komen. Ze beseffen al jong: een stabiel inkomen is ontzettend belangrijk, want geld geeft rust.”

Foto's: Nadine van den Berg

Een leerling zei tijdens een voorlichting op een basisschool: supertof zo’n baangarantie, want dan kan ik mijn ouders helpen.