Om gezondheidsachterstanden in kwetsbare wijken terug te dringen, komt er extra geld beschikbaar via het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Voor de gebieden van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid is voor de periode 2027 tot en met 2029 landelijk ongeveer € 61 miljoen gereserveerd. Dit geld is bedoeld voor een gerichte aanpak van gezondheidsachterstanden bij bewoners van NPLV-gebieden die met meerdere problemen tegelijkertijd te maken hebben.
De extra inzet van € 61 miljoen voor de periode 2027 tot en met 2029 via het AZWA past bij een bredere verschuiving: minder nadruk op zware zorg achteraf en meer aandacht voor het voorkomen van problemen. Daarvoor komt er een zogenoemde basisfunctionaliteit. Dat betekent dat gezondheid een vaste plek krijgt in verschillende beleidsterreinen, zoals wonen, werk en onderwijs. In het akkoord staat dat dit in het eerste kwartaal van 2026 wordt vastgesteld.
Extra inzet in NPLV-gebieden hard nodig
Uit de voortgangsrapportage over 2024 tot en met zomer 2025 blijkt dat bewoners van de twintig NPLV-gebieden gemiddeld zeven jaar korter leven dan andere Nederlanders. Het verschil in gezonde levensjaren is nog groter: vijftien jaar. Ook beoordelen minder bewoners hun gezondheid als goed of zeer goed. Dat aandeel ligt 5 tot 10 procentpunten lager dan landelijk en is sinds 2020 sneller verslechterd.
Gezondheid en inkomen hangen samen
In de wijken binnen het NPLV stapelen problemen zich op. Meer mensen hebben een laag inkomen, schulden of een uitkering. In de NPLV-gebieden leven mensen bijna drie keer zo vaak van een bijstandsuitkering en twee keer zo vaak onder de armoedegrens. Wie dagelijks bezig is met rondkomen en meerdere problemen tegelijkertijd op zijn bordje heeft, heeft minder ruimte om aan zijn gezondheid te werken. Daarom is extra zorg alleen niet genoeg. Door schulden, opvoedvragen of mentale klachten eerder en gezamenlijk aan te pakken, kan zwaardere en duurdere zorg worden voorkomen.