In een aantal gebieden in Nederlandse steden staan de leefbaarheid en veiligheid onder druk. Problemen als werkloosheid, armoede, onderwijsachterstanden, woonproblematiek en een slechte gezondheid stapelen zich in deze gebieden op. Veel mensen kampen met een combinatie van problemen. Ze leven bijvoorbeeld van een uitkering, hebben schulden, wonen in een woning met een slecht energielabel en hebben (jeugd)zorg nodig.
Daarom startte het kabinet in 2022 het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). Doel is een verbetering van de leefbaarheid en veiligheid van 20 kwetsbare gebieden. Samen met 6 ministeries, 19 gemeenten, bewoners en lokale partners werken we aan meer leefbaarheid en veiligheid in 20 kwetsbare gebieden. Dat gebeurt in lokale allianties onder leiding van burgemeesters. Lees meer over de governance.
Het NPLV is er ook voor andere kwetsbare gebieden en wijken in Nederland. We delen onze inzichten rond gebiedsgericht werken aan leefbaarheid en veiligheid. Ook delen we bijvoorbeeld praktijkvoorbeelden en kennis via WijkWijzer, Leefbaarometer en Zicht op wijken.
Monitoring en onderzoek
Het NPLV monitort samen met de 20 gebieden de leefbaarheid en veiligheid. Daarvoor gebruiken we verschillende indicatoren, en bijvoorbeeld de Leefbaarometer. Ook lopen er verschillende onderzoeken per actielijn van het NPLV.
Actielijnen
Bekijk hieronder de actielijnen van het NPLV. Onder elke actielijn is een visual te zien. Deze visuals zijn onderaan de pagina ook te downloaden door erop te klikken.
Doel van het NPLV is om de leefbaarheid en veiligheid in de 20 kwetsbare gebieden weer op orde te krijgen, de bewoners weer perspectief te bieden en het vertrouwen in de overheid te verbeteren. Dat is hard nodig, want in de 20 kwetsbare gebieden zijn mensen 1,5 tot 2 keer vaker slachtoffer van een high impact crime (hic) zoals inbraak en straatroof. Ook leven mensen 7 jaar korter en 15 jaar minder lang in goede gezondheid. En voelen meer mensen zich weleens onveilig. Zo voelt in Rotterdam Zuid 1 op de 3 mensen zich onveilig tegen 1 op de 7 in Nederland. In de 20 kwetsbare gebieden leeft bijna 60% van de mensen in een sociale huurwoning tegenover 29% in Nederland. Ook leven mensen hier 3 keer vaker van een uitkering. De genoemde cijfers zijn gemiddelden en afgezet tegen de gemiddelde cijfers in Nederland.
We zorgen voor een integrale aanpak met regie en een solide juridische basis. Dit doen we door een intensieve samenwerking tussen Rijk, gemeenten en partners via een brede regietafel sociaal domein en via bestuurlijke allianties. Per gebied is een programmaplan en uitvoeringsplan ontwikkeld. Daarnaast wordt de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek geactualiseerd.
De verdeling huur-koop in de NPLV-gebieden ten opzichte van Nederland. Koop: 33% in NPLV-gebieden en 57% in Nederland. Particuliere huur: 12% in NPLV-gebieden en 14% in Nederland. Sociale huur: 60% in NPLV-gebieden en 29% in Nederland.
We verbeteren slechte woningen en zorgen voor meer gemengde wijken. Hierbij maken we afspraken over herstructurering, het aandeel sociale huurwoningen en de bouw van betaalbare woningen. Ook worden bestaande woningen verduurzaamd.
De 256 miljoen euro van het SPUK komt van verschillende partijen. Vanuit VWS komt vanuit Gezonde leefomgeving 7 miljoen. Vanuit integrale gelden komt 33 miljoen. Vanuit BZK (afdeling Governance) komt 30 miljoen. Vanuit SZW komt vanuit Armoede en schulden 17 miljoen, vanuit Veerkracht en weerbaarheid 5 miljoen en vanuit re-integratie 19 miljoen. Vanuit OCW komt vanuit School en omgeving 72 miljoen en vanuit Jonge kind 73 miljoen. Met de SPUK Kansrijke Wijk zetten de NPLV-gebieden extra in op een langere schooldag, opvoedingsondersteuning voor ouders, inrichten programma-organisatie, voorschoolse educatie, bijscholen naar krapteberoepen, begeleiding naar een baan als energiefixer en de digitale weerbaarheid van jongeren.
We zorgen dat meer bewoners kunnen meedoen in de samenleving. Via gemeenten en maatschappelijke partners proberen we de vicieuze cirkel in gestapelde problematiek te doorbreken. Bijvoorbeeld door het aanpakken van armoede en schulden, het versterken van scholen en het opleiden van mensen voor kansrijke beroepen in de regio.
Bekijk hieronder hoe de geldstromen voor de SPUK Kansrijke Wijk zijn opgebouwd.
We vergroten de veiligheid in de wijken door de preventie van jeugdcriminaliteit en het versterken van de veerkracht van jongeren en professionals in het sociaal domein. Ook krijgen afgepakte goederen en middelen een publieke bestemming. Daarbij werken we samen met het programma Preventie met Gezag.
Op de hoogte blijven?
Wil je op de hoogte blijven van de ontwikkelingen van het NPLV? Abonneer je op onze nieuwsbrief én volg ons op LinkedIn.
Visuals
Publicaties
Voortgangsrapportage 2024 tot en met zomer 2025
Bekijk de voortgang van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid van 2024 tot en met de zomer van 2025.
Lees verder
Voortgangsrapportage 2023-2024
Bekijk op deze praatplaat de voortgang van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid tussen 2023 en 2024.
Lees verder
Voortgangsrapportage 2022-2023
Bekijk op deze praatplaat de voortgang van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid tussen 2022 en 2023.
Lees verder
Opgave NPLV
Bekijk op deze praatplaat waarom het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid werkt aan meer veiligheid en leefbaarheid in de 20 gebieden.
Lees verder
Kamerbrief voortgang Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid
Bekijk hier de kamerbrief over de voortgang op het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid die minister Hugo de Jonge op 12 juni 2023 naar de Tweede Kamer stuurde.
Lees verder
Bundel 'Creativiteit, lef en een lange adem'
In de bundel 'Creativiteit, lef en een lange adem' staan ervaringen en tips vanuit de 20 stedelijke focusgebieden van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.
Lees verder
Programmaplan Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid
Bekijk hier het programmaplan van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.
Lees verder