Pilot Nationaal Warmtefonds in Leeuwarden Oost gaat nog meer drempels voor huiseigenaar die wil verduurzamen weghalen

Daar is de glaszetter bezig, verderop wordt een dak vervangen. ‘Ah, die bewoner is ook al begonnen. Mooi om te zien.’  Energiecoach Marian Baas heeft eer van haar werk wanneer ze door Leeuwarden Oost loopt. De verduurzaming van Leeuwarden Oost is zichtbaar. ‘Vanmorgen kreeg ik nog een hele rits foto’s van een bewoonster waar net nieuw glas is geplaatst.’

Buurtbewoner Yvonne knikt. ‘Iedereen heeft het erover, het gaat hier als een lopend vuurtje rond.’ Yvonne behoort als huiseigenaar tot de doelgroep van de gemeente Leeuwarden voor hulp bij verduurzaming en subsidies.  

Daarom zat energiecoach Marian nog niet zo lang geleden bij haar thuis op de bank. Yvonne: ‘Ik had zelf contact opgenomen met de gemeente, onze buren waren ook al bezig. We wilden best wat doen aan ons huis, maar ik was sceptisch, hoor. Het moest allemaal niet te veel gedoe worden of veel geld kosten. We hebben dan wel een eigen huis, maar ons inkomen is laag, we zitten op bijstandsniveau.’

Kleine lettertjes

Het bezoekje van Marian stelde haar gerust. ‘Ze legde het allemaal op een heel prettige manier uit, dat gaf vertrouwen, je wilt niet achteraf nog kleine lettertjes tegenkomen of van alles terug moeten betalen.’  Marian knikt. Ze weet dat huiseigenaren met een laag inkomen vaak het geld niet hebben om de woning te laten isoleren. ‘Yvonne hoefde zelf niets voor te schieten, dat is afhankelijk van de subsidie. Bij de subsidies van provincie en het Rijk is dat nu wel het geval, onze gemeentelijke subsidie wordt rechtstreeks met de aannemer verrekend.’

Yvonne: ‘Als ik zelf alles had moeten voorschieten, had ik het niet gedaan. We hebben niet zo’n grote buffer.’

Bij de woning van Yvonne wordt nu het dak en het glas vervangen. ‘De afspraken zijn al gemaakt. Dus dat ga ik wel merken in onze energierekening. Nu ben ik altijd wel zuinig, hoor. Lichten uit, deuren dicht, dat heb ik van mijn moeder meegekregen.’

Yvonne is zeker geen uitzondering, zegt Wanda Postma, projectleider Verduurzaming Leeuwarden Oost. Sinds dit voorjaar zijn al zo’n 750 subsidieaanvragen van huiseigenaren bij de gemeente Leeuwarden binnengekomen. ‘We hoopten op 300 aanvragen per jaar, maar daar zitten we dus al ruimschoots boven.’

‘Daarom hadden we vorig jaar twee keer brieven verstuurd, waarna de energiecoaches zijn gaan aanbellen. Dat ging het als een lopend vuurtje rond. Elke wijk is natuurlijk weer anders, maar in Leeuwarden Oost moeten we het echt hebben van mond-tot-mond reclame.’

Energiecoach Marian knikt: ‘Ik krijg zo vaak telefoontjes van mensen die iets van hun buren hebben gehoord of die zien dat er verderop in de straat de glaszetter bezig is. Pas nog van een bewoner uit een andere gemeente. Soms word ik door een paar buren tegelijk uitgenodigd, dat is helemaal mooi. Zo zorgt het ook nog voor verbinding in de buurt.’

Proef Warmtefonds

Maar Leeuwarden Oost is er nog niet. In totaal heeft het NPLV-gebied nu budget voor de verduurzaming van 1.600 koopwoningen. Energiecoaches Marian en Bobby die zo’n vijf adressen per dag bezoeken, kunnen nog wel even vooruit. Projectleider Postma: ‘Maar we schatten dat er in totaal in Leeuwarden Oost ruim 4.000 koopwoningen in aanmerking komen, ik hoop dat daar ook nog financiering voor komt.’

Een pilot met het Nationaal Warmtefonds gaat de huiseigenaren in Oost verder ontlasten. ‘Met de enorme opgave die er ligt is het belangrijk om het aanvragen van subsidies te vereenvoudigen. Deze proef gaat daar echt bij helpen. Vanaf begin volgend jaar kunnen woningeigenaren het Warmtefonds machtigen om namens hen subsidies aan te vragen, ook de ISDE (Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing), die mensen kunnen aanvragen na het isoleren van de woning.’

Het Warmtefonds zoekt uit waar een bewoner allemaal recht op heeft en opent vervolgens een bouwdepot met daarin alle subsidies waar ze recht op hebben, ook de ISDE. ‘Dat betekent dus dat bewoners zelf helemaal niets voor hoeven te schieten en het zorgt ervoor dat woningeigenaren zelf niets met al die regels en subsidiepotjes te maken hebben.’

De pilot begint met een kleine twintig woningen. ‘Onze energiecoaches lopen het hele traject mee om te testen of deze aanpak werkt.’ De ervaringen deelt Leeuwarden Oost met de andere NPLV-gebieden.

Pleidooi minister

Dit sluit aan bij het pleidooi van minister Elanor Boekholt-O’Sullivan van VRO die dit voorjaar partijen nog opriep om vaart te maken om het doel van het Nationaal Isolatieprogramma te halen: 2,5 miljoen geïsoleerde woningen in 2030. Het kabinet heeft dit voorjaar € 300 miljoen vrijgemaakt voor snellere isolatie. Dat gebeurt via de aanpak van energiearmoede, subsidieregeling verduurzaming voor verenigingen van eigenaars (SVVE) en Nationaal Warmtefonds.

Hiervan is € 80 miljoen bestemd voor de extra inzet van energiecoaches en -fixers en het opzetten van het Energiehuis. Het Energiehuis maakt het voor mensen makkelijker om hun woning of gebouw te verduurzamen. Straks kunnen zij op 1 punt terecht voor begrijpelijke informatie, ondersteuning en advies. Deze digitale ondersteuning wordt gecombineerd met hulp op maat vanuit gemeenten, bijvoorbeeld via energiecoaches, experts en energiefixers. 

Van de € 300 miljoen is € 15 miljoen, aanvullend op eerdere middelen, beschikbaar gesteld voor de aanpak van energiearmoede in de gebieden van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV).

Energiecoach Marian zit dagelijks bij huiseigenaren op de bank. Ze merkt hoe welkom haar advies is: ‘We helpen ze door die hele jungle van regels en voorwaarden. Natuurlijk heeft de ene bewoner meer hulp nodig dan de ander. En soms zijn mensen ook wantrouwend: ‘Dit is te mooi om waar te zijn, hoor ik dan’. 

Het gaat ook om flinke bedragen, vertelt ze. Twaalfduizend euro gemiddeld per koophuis, maar dat kan door het te stapelen van de andere potjes nog verder oplopen. ‘Het zijn mijn subsidiecollega’s van het team Energie en Warmte die dit allemaal uitzoeken en waar we hele korte lijntjes mee hebben.’

Zoek goede, eigen energiecoaches

Het succes van de Leeuwarder aanpak zit ‘m volgens haar ook juist in de persoonlijke benadering van de energiecoaches. Postma: ‘Dat is echt mijn tip aan andere gemeenten: zoek naar goede eigen energiecoaches. Mensen met een sociaal hart, die ook feeling met de wijk hebben.’

Het maakt uit hoe je bij iemand het huis binnenstapt, weet Bobby Andonov, collega van Marian. Hij komt even binnenwaaien in het Energiehuis in wording. ‘Ik zat eerst in de beveiliging, later was ik pakketbezorger en nu ben ik alweer twee jaar energiecoach.’ Bij honderden Leeuwarders zat hij op de bank, in het begin gaf hij veel praktisch advies aan huurders om de energierekening omlaag te brengen, de laatste maanden komt hij thuis voor isolatie-advies. ‘Respect, daar gaat het volgens mij om. Ik ben te gast in iemands huis en daar ben ik me zeer bewust van.’

Hij wordt net als Marian regelmatig op straat aangesproken. ‘Zeker als ik mijn uniform aan heb.’ Hij wijst op z’n Energiecoach-jas. ‘Ik ben zelf hier in Oost opgegroeid, dat maakt het contact een stuk makkelijker. De sticker van Cambuur op m’n laptop is altijd een goede binnenkomer.’

Elk gesprek is weer anders, zegt Bobby. ‘De ene keer is het heel kort en zakelijk, de andere keer willen mensen hun hele levensverhaal vertellen. In huizen die slecht geïsoleerd zijn, zie je vaak ook andere problemen zoals vocht, schimmel, tocht. Dat verschil gaan ze merken. Ik probeer mensen niet over de streep te trekken, het is en blijft hun eigen keuze. Maar het geld is er, waarom zou je er geen gebruik van maken?’

Wanda is blij dat het kabinet de afgelopen jaren via verschillende regelingen middelen heeft vrijgemaakt voor de verduurzaming van woningen om zo de energiearmoede in de kwetsbaarste wijken van Nederland terug te dringen. Ze hoopt dat met alle nieuwe initiatieven de verduurzaming in Leeuwarden Oost in een nog grotere stroomversnelling komt. ‘Verduurzaming heeft een enorm domino-effect. Het gaat niet alleen over een lage energierekening, maar ook over een gezonde en veilige omgeving. En we merken ook dat buren in Oost hierdoor elkaar vaker weten te vinden met vragen over het isoleren van de woning. Dat is echt een mooie bijvangst in deze wijken waar hard gewerkt wordt om de leefbaarheid te verbeteren. Ik hoop echt dat we al die ruim 4.000 woningen gaan halen.’